Buổi tối ấy, tôi nhận về tin nhắn giọng run run từ vị khách tên Hoa – khách hàng đã nhận bàn giao căn hộ được bàn giao cách đây 2 tháng. Chị gửi ảnh chụp góc bếp với dòng chú thích 'Sao tủ lạnh nhà chị không mở được hết cửa?'. Tôi nhìn lại bản vẽ, chỗ đó tôi để cách tường 5 phân, chuẩn chỉ theo tiêu chuẩn kỹ thuật, nhưng tôi quên mất chuyện chị Hoa có chiều cao 1m58, phải với tay mới chạm tới cánh tủ. Kể từ đó, tôi đổi cách làm việc của mình: đứng ở góc nhìn của một người cao 1m55, chứ không phải góc nhìn của một kỹ sư cao 1m75. Chính từ lúc ấy, tôi dần hiểu rằng thiết kế thi công nội thất chung cư không chỉ là chuyện bản vẽ.
Bản vẽ hoàn hảo nhưng cuộc sống thì không theo bản vẽ
Chị Hoa chỉ là một trong số rất nhiều khách hàng mà tôi từng phục vụ những tình huống dở khóc dở cười. Có lần, một gia đình ở tầng 25 phàn nàn cửa nhà vệ sinh mở ra va vào vòi sen, đứng tắm phải vẹo người mới khép được cửa. Tôi kiểm tra lại file thiết kế, vòi sen cách tay nắm cửa đúng 12 phân, không hề chật cho người lớn, thế nhưng lúc cửa mở người tắm bắt buộc phải đứng lệch ít nhất 10 phân mới với tới vòi. Còn một căn khác, đèn led bếp quá chói khi ngồi ăn sáng bởi tôi chọn nhiệt độ màu 6500K hợp lý với việc nấu ăn, mà không hề nghĩ rằng nguồn sáng đó rọi thẳng mặt bàn ăn khiến bữa sáng mất hết cảm giác ấm cúng. Chiều cao trung bình người Việt là 1m62 nam và 1m53 nữ, nhưng các bản vẽ tiêu chuẩn tôi từng học lại cố định chiều cao bếp ở mức 85 phân và tầm với tay lên tới 1m8. Nói thẳng là, khách hàng cao 1m55 phải rướn người mỗi lần với đồ ở tầng kệ phía trên tạo thêm áp lực lên eo mà tôi chẳng bao giờ thấy trên bản vẽ.
Căn hộ trống trông rộng nhưng khi dọn đồ vào thì chật như nêm
Hồi năm ngoái, tôi nhận thiết kế một căn hộ 70m2 thuộc một khu đô thị phía Tây. Thời điểm nghiệm thu, không gian trông rất rộng, ai nhìn vào cũng trầm trồ. Thế nhưng khi nhà có 4 người dọn về ở, mọi thứ bỗng khác hẳn – những món như giường, tủ, kệ sách, xe đạp của trẻ chiếm gần hết diện tích. Lối vào ban công từ phòng khách rộng chưa đầy 60 phân, một người đi thì vừa khít không thể quay đầu lại. Tôi ngồi tính nhẩm: trung bình mỗi người lớn sống trong chung cư cần 2,5–3m3 chỗ chứa đồ cho quần áo, giày dép, đồ bếp, đồ dùng cá nhân. Căn hộ 70m2 đó, với tổng diện tích tủ tôi bố trí, mới chỉ đạt chừng 6m3, nghĩa là thiếu gần phân nửa nhu cầu so với mức thực tế họ cần. Sau lần đó, tôi đề nghị khách liệt kê đồ đạc hiện có trước khi triển khai thiết kế. Khách thường ngạc nhiên vì tôi hỏi tỉ mỉ chuyện đồ đạc, nhưng sau khi dọn vào là họ hiểu ngay vì sao tôi lại cần tỉ mỉ như vậy.
Màu sắc trên màn hình máy tính và màu sắc dưới ánh nắng chung cư là hai thế giới khác nhau
Tôi từng làm một căn hộ màu ghi xám phối be cho một căn hộ hướng Tây. Nhìn trên màn hình máy tính, màu đó đẹp một cách sang trọng, kiểu như trên tạp chí nội thất. Thế nhưng khi khách dọn vào giữa mùa hè, mọi bức tường đều ngả sang vàng đục, ánh nắng chiều hướng Tây hắt xiên qua cửa kính làm biến dạng toàn bộ tông màu. Tôi bắt buộc nghiên cứu lại về hệ số hoàn màu CRI và nhiệt độ màu nguồn sáng tự nhiên. Tại Việt thi công nội thất chung cư trọn gói , ánh nắng buổi sáng thường dịu hơn còn nắng chiều thì chói và thiên hẳn về tông cam – điều mà không một màn hình máy tính nào thể hiện chính xác. Màu ghi xám khi gặp nắng chiều mất gần hết chiều sâu và trông như màu bùn khô. Vì thế, tôi đề ra một nguyên tắc làm việc: nhất định phải khảo sát hướng loggia, hướng nắng của căn hộ, và thử màu trên tường thật ít nhất 3 ngày trước khi duyệt màu cuối cùng. nhưng nhờ vậy tôi không phải đập đi làm lại nhiều lần sau khi khách dọn vào.
Người thợ thi công giỏi hơn tôi nhiều trong việc đoán ý khách hàng
Qua hơn một thập kỷ làm thiết kế, tôi từng xem đội thợ là người thực hiện – cho đến một lần làm tôi phải xem lại cách nhìn. Với một căn hộ, tôi đặt máy lọc nước dưới bếp trong ngăn tủ ngay cạnh bồn rửa. Bác thợ chính hơn 20 năm nghề xem qua bản vẽ rồi không đồng ý. Bác tự ý đặt máy lọc nước gần cửa ra vào không hề xin ý kiến tôi. Tôi bực mình hỏi lý do, bác điềm tĩnh trả lời: 'Bà chủ mỗi sáng pha cà phê sẽ đi ra cửa lấy nước tiện hơn chứ không ai chui xuống gầm bếp'. Bác ấy hóa ra đúng hoàn toàn. Khách hàng sau đó khen mỗi sáng chỉ mất 10 giây lấy nước mà chẳng cần khom lưng xuống bếp. Tôi ngộ ra một điều một nhà thiết kế luôn tối ưu thẩm mỹ còn người thợ lành nghề chỉ bận tâm thói quen sinh hoạt mỗi ngày của người ở. Sau vụ máy lọc nước, tôi thêm vào quy trình làm việc một bước mới lạ: khi căn hộ sắp hoàn thiện, tôi mời thợ chính và khách hàng ngồi lại diễn tập một buổi sáng quen thuộc trong căn hộ đó. Nghe hơi lạ nhưng cực kỳ hiệu quả – chỗ nào vướng, chỗ nào bất tiện được tìm ra kịp lúc chưa ai phải sống chung với nó. Đến giờ, sau hơn 200 căn hộ, tôi mới chỉ có 3 lần ngồi nhìn khách chuyển đồ về ở. Nhưng chỉ 3 lần đó thôi đã khiến tôi đổi toàn bộ quy trình. Nếu bạn đang có ý định thiết kế căn hộ của mình, tôi chỉ gửi bạn một lời khuyên duy nhất: cứ thử ngồi dưới sàn và quan sát khắp căn phòng và tự hỏi mỗi ngày bạn sẽ đi lại thế nào. Chớ nên chỉ dựa vào bản vẽ, thứ không bao giờ phản ánh đúng cuộc sống.